جوع » ( اساس ، 412 ) . 2 - يكى از مواد قضايا و آن عبارت از محال بودن اتصاف موضوع به محمول است . « و نسبت محمول با موضوع خالى نبود فى نفس الامر از آنك به وجوب بود يا به امكان يا به امتناع . وجوب آن بود كه آن موضوع نتواند بود الا آنكه محمول او را حاصل بود ، چنان كه انسان را حيوان . و امتناع آن بود كه آن موضوع را آن محمول نتواند بود البته ، چنان كه انسان را حجر . و امكان آن بود كه آن موضوع را آن محمول شايد كه بود و شايد كه نبود . چنان كه انسان را كاتب . و اين نسبتها را موادّ قضايا خوانند » ( اساس ، 75 ) . إمتناع اجتماع محال بودن وجود دو چيز با هم در يك موضوع ، مانند امتناع اجتماع زوج و فرد در يك عدد ، كه محال است عددى هم زوج باشد و هم فرد ، و مانند امتناع اجتماع سفيدى و سياهى . « حكم عقل به امتناع اجتماع نقيضين [ در متن : نقيض ] نه بر آن وجه است كه نقيضين را در ذهن مجتمع تصور مىكنند ، آنگاه حكم مىكنند كه اين مجتمع در خارج ممتنع است [ چه اجتماع ايشان در ذهن هم ممتنع است ] بل بر آن وجه است كه عقل اجتماع مختلفات تصور كرده است ، چنان كه اجتماع سواد و حركت در جسم اسود متحرك . پس حكم مىكند به امتناع چنين اجتماع بين النقيضين » ( درّة ، 78 ) . إمتناع إنفكاك جدائىناپذيرى ، محال بودن جدا شدن چيزى از ماهيتى ، مانند محال بودن انفكاك حيوانيت از انسان ، يا فرد بودن از عدد سه و پنج . « و باشد كه ميان لازم بيّن و ميان ذاتى مقوّم كه جزو ماهيت بود اشتباه افتد ، به سبب امتناع انفكاك هردو از تصور ماهيت . . . » ( اساس ، 23 ) . إمكان ( - ص ، 179 ) إمكان استعدادى ( - ص 182 ) إمكان استقبالى ( - ص 182 ) إمكان خارجى ممكن بودن نسبت محمول به موضوع در